Muziekwoordenboek

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

abandonné
vrij, zonder beperking
a battuta
in de maat, op de slag
abbandonamente
met overgave
abbreviatuur
afkortingen, afgekorte schrijfwijze
a bene placito
naar voorkeur [tempo]
a capella
voor koor zonder instrumentale begeleiding
a capriccio
grillig [tempo]
accarezzevole
liefkozend, vleiend
accelerando accel. zich versnellend, sneller worden
accent
klemtoon
acceso
ontbrand, vurig
acciaccatura
versiering met een korte, sterk dissonerende voorslagsnoot
accidentie
voorteken, alteratieteken
accompagnato accomp. acc. met een uitgeschreven begeleiding
adagio ad langzaam
adagissimo
zeer langzaam
ad libitum ad lib. naar voorkeur, in tempo en voordracht vrij
a deu a2 met zijn tweeën bij dubbele bezetting in het orkest
aequaal
gelijk, klinkt als genoteerd, achtvoets register op het orgel
affabile
lieflijk, vriendelijk
affanato
bedroefd, afgemat
affettuoso con affetto bewogen, vol affect, gevoelig
affrettando
versnellend
affrettato
gehaast
afkorting
abbreviatuur
agevole
licht, gemakkelijk
agile agilmente vlug, beweeglijk
agitato agitatamente opgewonden, onrustig, geagiteerd
al à la tot aan
al fine
tot aan het einde
alla all' op de manier van, op zijn manier
alla breve ¢ 4/4 maat in het dubbele tempo, teleenheid 2/2
alla marcia
als een mars
alla pollacca
op Poolse wijze, op de manier van een Polonaise
allargando allerg. Langzamer wordend, breder wordend [vaak ook tergelijkertijd luider]
alla siciliana
op Siciliaanse wijze, als een Siciliano [6/8]
alla turca
op Turkse wijze
alla zingarese
op zigeunerwijze
allegramente
opgewekt, vrolijk
allegretto alltto monter, wat minder snel dan een allegro
allegro all. opgewekt, levendig, snel
allentando
langzamer wordend
all'ongarese
op Hongaarse wijze
all'ottava
een octaaf hoger of lager dan genoteerd
all'unisono
unisono
al segno
[herhaling] tot aan het teken, segno, da capo
alternativement
afwisselend, geeft de herhaling aan van een deel van een dans of stuk na inlassen
alternativo
afwisselend, geeft de herhaling aan van een deel van een dans of stuk na inlassen
altra volta
nogmaals
amabile
liefelijk, beminnelijk
amorevole con amore liefdevol, met liefde
ancora ancora pui nogmaals, nog meer
andante and. gaand, rustig
andantino andino iets bewegelijker dan andante
angoscioso
angstig
anima con anima ziel, met ziel
animato
met bezieling, levendig
animoso
levendig
a piacere
naar wens, vrij in tempo en voordracht, synoniem met ad libitum
appassionato
hartstochtelijk, gepassioneerd
appoggiando
steunend, gebonden
appoggiatura
voorslag
appuyé
met nadruk
ardente
gloeiend, vurig
arditamente ardito krachtig, fors
ardore con ardore gloed, met gloed
arioso
zangerig, lyrisch
arpège arpègement arpeggio
arpeggio
op de manier van een harp gespeeld gebroken akkoord
apreggiando arpeggiato, arp. in gebroken akkoorden te spelen [arpeggio]
assai
zeer
assez
genoeg, tamelijk
a tempo
in het aanvankelijke tempo, in de maat
attacca
zonder pauze verder [aan het einde van een deel], meteen verder gaan
attacca subito
meteen verder gaan
a vista a prima vista op het eerste gezicht zonder voorkennis, van het blad

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

bassa ottava 8va een octaaf lager spelen dan genoteerd
basso b. bas
basso continuo b.c. voortdurende bas, becijferde bas
bebung
matig snelle, geringe toonhoogtevariatie
ben bene goed
ben legato
goed gebonden
bis
tweemaal, herhalen [abbreviatuur]
bouché
gestopt [koper], gedekt [orgel]
bravura con bravura virtuositeit, met elan
brillante
schitterend, geestrijk
brio con brio vuur, met vuur
burlando
schertsend

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

C
als halve cirkel, staat voor 4/4 maat
cadence
dubbelslag, cadenza
cadenza cad. cadens, oorspronkelijk geïmproviseerde passage
cadenzato
in de maat, ritmisch
calando cal. laten afnemen, minder worden in tempo en geluidssterkte
calmando calmato rustig wordend, rustig
cantabile
zangerig
cappriccioso capricc. grillig
carezzando carezzevole liefhebbend, liefkozend
c.b.
col basso
cédez
langzamer worden
celere
snel
chiaramente
klaar, helder, duidelijk
chiuso
gestopt [hoorn]
cluster
tros tonen, voor alle meerstemmige instrumenten en voor orkest en koor mogelijk
c.o. col ottava ottava
col
met
col basso c.b. met de bas, met de contrabas samen
coll'ottava coll 8va, c.o. met octaafverdubbeling
come prima come sopra zoals eerder, zoals boven
come stà
zoals het er staat, zonder versieringen toe te voegen
comodo
gemakkelijk, in een prettig tempo
con
met
con affetto
met liefde, met gevoel
con calore
met warmte
concitato
opgewonden
con delicatezza
met verfijning
con fuoco
met vuur
con grazia
met bevalligheid
con gusto
met smaak, met stijl
con moto
met beweging, levendig
con slancio
impulsief
con spirito
met geestdrift
contano cont. zij tellen de maten rust, pauzerende orkestleden
continuo cont. basso continuo
coperto
bedekt, voor het dempen een doek over de pauken leggen
coulé
voorslag
crescendo cresc. toenemend in geluidssterkte, luider wordend
cuivré
schetterend als koperblazers

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

da capo D.C. van voren af aan, vanaf de aanvang nogmaals
da capo al fine
herhaling vanaf het begin tot het einde respectievelijk tot en met fine of een aangegeven plek
da capo senze repetizione
van voren af aan, zonder herhalingen
dal segno Dal S., D.S. vanaf het teken herhalen, segno
D.C.
da capo
debile
zwak
deciso
vastberaden [ritmiek]
decrescendo decresc. decr. afnemend in geluidssterkte, zwakker wordend
dehors en dehors buiten, als uit de verte
delicatamente
fijn, teder
delicatzza con delicatzza met tederheid
demper
pedaal, sordino
diluendo
oplossend
diminuendo dimin, dim. minder wordend in volume, zachter wordend
distinto
duidelijker, helder
dolce
zacht, liefelijk
dolcezza con docezza met zachtheid, liefelijk
dolcissimo
zeer zacht, liefelijk
dolente
klagend
doloroso con dolore smartelijk, met smart
doublé
dubbelslag
doucement
zoet, zacht
douloureux
smartelijk
D.S.
dal segno
dubbelkruis
accidentie
dubbelslag
voorslag van de hoofdnoot van boven en van onder
dubbelcadens
dubbelslag met triller
dubbelcadens met mordent
als de dubbelcadens, maar met naslag
dubbele triller
gelijktijdige trillers in tertsen of sext intervallen
dubbele voorslag port de voix double voorslag met twee noten in een verschillende interval
due
a due
due volte
tweemaal
duramente
hard
durezza con durezza met hardheid, met dissonanten

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

éclatant
schitterend, luisterrijk
effettuoso
doeltreffend
élargissant
breder en langzamer wordend
empressé
haastig, gehaast
en dehors
dehors
espressione con esprissione, c.espr. met gevoel
espressivo espr. met gevoel, expressief
estinguendo
uitdovend, heel zacht wordend
estinto
uitgedoofd, nauwelijks hoorbaar
éteint
estinto
étouffé
gesmoord, de toon meteen dempen

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

f
forte
facile facilmente gemakkelijk
fastoso
vol pracht en praal
fermate
teken dat noten of rusten naar believen verlengt
fermezza con fermezza stevig
feroce
wild, onstuimig
ff
fortissimo
ffz
forzatissimo
fiacco
mat
fiero fieramente heftig, wild, trots
fine al fine einde, tot aan het einde
fin'al segno
[herhaling] tot aan het teken, segno, da capo
flatté flattement mordent [17e eeuw], schleifer [18e eeuw]
flebile
klagend
forte f sterk, luid
fortissimo ff zeer sterk, zeer luid
fortefortissimo fff zo sterk mogelijk
fortepiano fp sterk beklemtoond en daarna meteen zacht
forza con forza met kracht
forzando, forzato fz versterkt, op de voorgrond geplaatst, beklemtoond [forzando]
funèbre
duister, treurig, bij een begrafenis horend
fuoco con fuoco met vuur
furioso
wild, stormachtig
fz
forzando

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

gaiement
vrolijk
garbato con garbato met gratie, liefelijk
generale pauze G.P. rust voor alle instrumenten
gentile
vriendelijk
gestopt
voor blaasinstrumenten, met demper
giocoso
schertsend, speels
gioioso
vrolijk
giusto tempo giusto juist, het gepaste, juiste tempo
glissando gliss. glijdend, snelle toonsopeenvolging op- of afwaarts
G.P.
generale pauze
gradatamente
langzamerhand
gradevole
aangenaam, prettig
grandezza con grandezza met verhevenheid
grave
zwaar, langzaam, plechtig
grazioso
gracieus, bevallig
groppe
groppetto, gruppo, dubbelslag
gusto con gusto met smaak, met stijl

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

harpeggio
arpeggio
herstellingsteken
accident

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

impetuoso con impeto heftig, met onstuimigheid
incalzando
dringend, versnellend
indeciso
onzeker, vrij in tempo
innocente
onschuldig
inquieto
onrustig
istesso tempo
l'istesso tempo

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

j er zijn geen relevante muziektermen beginnend met "j"

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

klinkend
niet transponerend genoteerd, de notatie stemt overeen met de werkelijke klank
korte voorslag
voorslag

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

lacrimoso
wenend, klagend
lamentabile lamentoso klagend, treurig
lancio con lancio met vaart
lange voorslag
voorslag
largamente
breed
largando
allergando
larghetto
ietwat breed, iets sneller dan largo
largo
breed, langzaam
legatissimo
zeer gebonden, legato
legato
gebonden, notatie met legato- of bindingsboog bij noten van verschillende toonhoogte
leggiadro
licht, gracieus
leggierezza con leggierezza met lichtheid
leggiero leggieramente licht, los, non legato
lentement lento langzaam
l.h.
linkerhand
libitum
ad libitum
licenza con alcuna met enige uitvoeringsvrijheid
lieto
vrolijk
lievo
licht
liscio
glad
l'istesso tempo
hetzelfde tempo, in dezelfde teleenheid ondanks maatwisseling
loco
weer op de normale plaats, na octavering
lo stesso tempo
l'istesso tempo
lusingando
vleiend

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

ma
maar
ma non troppo
maar niet te veel
maestoso
verheven, majesteus
malinconico
melancholisch, zwaarmoedig
mancando manc. afnemend, zachter en langzamer
marcato marcando marc. gemarkeerd, beaccentueerd, beklemtoond
martellato
gehamerd, krachtig staccato
marziale
krijgshaftig
medesimo tempo
hetzelfde tempo
meno
minder
meno forte
minder sterk
meno mosso
minder bewogen, minder levendig
meno piano
minder zacht, iets sterker
mente alla mente uit het hoofd, geïmproviseerd
messa di voce
laten aanzwellen en afnemen van een toon
mesto
treurig
mezo m. midden, half
mezzoforte mf half sterk, tussen piano en forte
mezzopiano mp half zacht, tussen piano en forte
mf   mezzoforte
misura alla misura streng in de maat
misura senza misura vrij in tempo
misurato
afgemeten, in de maat
M.M.
metronoom van Maelzel, tikkende chronometer met een schaal van 40 tot 208 slagen per minuut
moderato mod. gematigd, matig
molto
veel, zeer
morbido
week, zacht
mordent
wissel met de ondersecunde
morendo
stervend, zachter en langzamer wordend
mormorando
murmelend
mosso
levendig
moto con moto met beweging
mp
mezzopiano
muta
aanwijzing voor blazers en paukenisten de stemming te veranderen
mute muted
demper, met demper

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

naslag
versieringsnoten na de hoofdnoot, maar in de tijd daarvan, voorslag, meestal aan het eind van een triller
non
niet
non legato
articulatiewijze tussen legato en staccato in
non tanto
niet zoveel
non troppo
niet te veel

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

obligato
obligaat, een genoteerde instrumentale stem, die bij de uitvoering niet weggelaten kan worden
ongarese all' ongarese Hongaars
opus op. Opus, werk
ossia
te kiezen varianten in de notentekst, meestal vereenvoudigingen
ottava 8va, 8… octaaf
ottava alta ottava sopra een octaaf hoger dan genoteerd
ottava bassa 8va., ba, ottava sotto een octaaf lager dan genoteerd
overbindingsboog
verbindt twee noten van gelijke toonhoogte tot één toon

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

p
piano
pacato
rustig
parlando parlante, partato sprekend, in zang, nagenoeg gesproken
passionato pass. harstochtelijk
passione con passione met hartstocht
pastoso
week, zoetig
patetico pathétique pathetisch, hartstochtelijk
perdendo perdendosi zich verliezend, steeds zachter wordend
pesante
zwaar, gewichtig
piacere a piacere naar believen
piacevole
aangenaam, prettig
piangendo
wenend, droevig
piano p zacht
pianissimo pp, pmo. zeer zacht
pianissimo possibile ppp zo zacht mogelijk
pieno
vol
piestoso
medelijdend
piu
meer
placido
rustig, liefelijk
plaqué
akkoord in één keer laten klinken
poco
weinig
poco a poco p.a.p. beetje na beetje, langzamerhand
poi
daarna
polacca alla polacca op Poolse wijze
pomposo
plechtstatig, pompeus
portamento
het dragen van de melodie van de ene naar de andere toon
portato
gedragen, atriculatiewijzen tussen staccato en legato
port de voix
voorslag, portamento
port de voix double
dubbele voorslag
possibile
mogelijk
praller
pralltriller, wissel van de hoofdnoot met de bovensecunde
precipitando precipitato, precipitoso haastig, ijlend
pressante pressant dringend
prestissimo
zeer snel
presto
snel
prima volta Imavolta de eerste maal
principale princ. melodievoerende, instrumentale stem, solistisch, respectievelijk concerterend

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

quasi
bijna, alsof
quieto
rustig

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

raddolcendo
zachter wordend
raddoppiare
verdubbelen, octaaf erbij
raffrenando
beteugelend
ralentir
rallentando
rallentando rallent., rall. langzamer wordend
rattenando rattenuto terughoudend, langzamer wordend
ravvivando
herlevend, sneller
religioso
religieus
replica
herhaling
retenant
terughoudend, vertragend
rf rfz. rinforzando
rilasciando
ontspannend, langzamer en zachter wordend
rinforzando rinforzato, rinf., rf., rfz. plotseling sterker wordend, plotseling beklemtoond, zowel een toon als akkoord
ripieno rip. vol, meervoudig bezette tuttistukken
riposato
uitgerust
riprendere
terugnemend, van het oude tempo
risoluto
resoluut, vastberaden
ristringendo
aantrekkend, sneller wordend
ritardando ritard., rit. langzamer wordend
ritenente
terughoudend
ritenuto rit. plotseling langzamer
roffel tr. snelle toonsherhaling bij slaginstrumenten als pauken, trommels, triangels enzovoort
rubato tempo rubato geroofd, vrijheid in tempo, niet streng in de maat
rustico
landelijk, boers

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

S
segno
scemando
zachter wordend
scherzando scherzoso schertsend
schiettamente schietto zuiver, eenvoudig
schleifer
voorslag met twee of meer noten, die trapsgewijs, nagenoeg altijd van onderaf, naar de hoofdnoot leiden
schneller
voorslag gelijkend op de praller
scintillante
fonkelend, glinsterend
scioltamente
vluchtig
sciolto
opgelost, vrij in voordracht, als articulatieaanduiding zoveel als non legato
scivolando
glijdend, glissando
secco
droog
seconda volta
de tweede maal
segno
teken aan het begin of einde van een herhaling
segue seg. wordt vervolgd, gaat verder, bijvoorbeeld op de andere pagina
semplice
simpel, eenvoudig
sempre
alsmaar
sentito
gevoelig, met uitdrukking, expressief
senza
zonder
senza misura
vrij in tempo
senza replica
zonder herhaling
senza sordino
zonder demper
sereno
helder, rustig
serio serioso ernstig
sforzando sforzato, sf., sfz. plotseling sterker, beklemtoond, geldt voor een toon of akkoord en moet steeds relatief worden opgevat
sforzatissimo sffz sterk sforzato
sforzato piano sfp sterk beklemtoond en meteen weer zacht
simile
op dezelfde wijze
sin'al fine sin'al segno tot aan het teken
slancio con slancio met vaart
slargando
breder wordend, langzamer
slentando
langzamer wordend
smanioso
heftig verlangend, hartstochtelijk
sminuendo
minder wordend in volume, zachter wordend, diminuendo
smorendo
stervend, zachter en langzamer wordend, morendo
smorzando smorz. uitdovend, uiterst langzaam en zacht wordend, wegstervend
snello
behendig
soave
zoet, zacht, liefelijk
sollecitando
sneller wordend, dringend
solo
alleen, solistisch
sopra
boven
sordino con sordino, con sord. demper, met demper
sospirando
zuchtend
sostenendo sostenuto, sost. terughoudend, in tempo gedragen, iets langzamer
sotto
onder
soupirant
zuchtend
sourd
gedempt
spianato
vlak, effen
spirito con spirito met geest
spiritoso
met geest
staccatissimo
zeer sterk staccato
staccato stacc. gestoten tonen, duidelijk van elkaar gescheiden
stendendo
ontspannend, langzamer wordend
stentando stentato moeizaam, slepend, langzamer wordend
steso
langzaam
stesso
dezelfde, hetzelfde
stinguendo
oplossend, steeds zachter
strascicando
slepend
strepitoso
luidruchtig, met veel lawaai
stretto
eng, gedrongen
stringendo
sterker en sneller wordend
striscando
kruipend, chromatisch glijdend, glissando
suave
zoet
subito
plotseling, meteen
suffocato
gesmoord, gedempt
suivez   speelvoorschrift voor de begeleiding, die solostem in tempo en dynamiek volgt
sussurando
fluisterend
svegliando svegliato opgewekt, monter
svelto
vlug, behendig

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

tacet tac. zwijgt, dat wil zeggen een stem in het orkest pauzeert tijdelijk
tanto
zo zeer, zo veel
tardamente tardo langzaam
tardando
langzamer wordend
tempestoso
stormachtig
tempo
tijd, tijdmaat, a tempo
tempo giusto
in het juiste tempo
tempo rubato
vrijheid in tempo
tenendo
uithoudend
teneramente
zacht
tenuto ten. ingehouden, toon lang aanhoudend
tosto
snel, vlug
tr.
triller
tranquillo
rustig
trascinando
slepend
trattenuto
opgehouden, terughouden
tre
drie
tremolando trem. tremolo, snelle afwisseling van twee tonen, die een terts of verder uit elkaar liggen
triller tremblement snelle afwisseling van een hoofdnoot met de kleine of grote bovensecunde
troppo
te veel, te zeer
turco alla turca Turks
turn
dubbelslag
tutti
alle, in concertante orkestmuziek tegengestelde van de solo-episodes

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

ungherese all' ungherese Hongaars
unisono unis., all'unisono eenklank, samen spel van verschillende stemmen of instrumenten in eenklank of octaaf
un poco
een weinig, een beetje
un sopra
zoals boven

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 

vacillando
wankelend, onzeker
velato
gesluierd, gedempt
veloce
snel, gezwind
versieringen
het mooier maken van een melodie
vibrato
beven, een kleine en snelle verandering van de toonhoogte
vigore con vigore met kracht
vigoroso
krachtig
vivace
levendig
vivacissimo
uiterst levendig
vivo
levendig
voile
gesluierd, gedempt
volante
vluchtig, vliegend
volta
due volta, prima volta
volti subito v.s. sla snel om
volubile
onbestendig, veranderlijk
voorslag
versieringsnoot, die aan een hoofdnoot voorafgaat, meestal de dissonerende boven- of ondersecunde
v.s.
sla snel om

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z